منصف؛ سیاسی خبر یهودپژوهی

خودمان را به حجت شرعى برسانيم[1]

مقدمه:

شورای نگهبان، صلاحیت هشت نفر از نامزدهای ریاست جمهوری را براساس شرایط مندرج در اصل 115 قانون اساسی احراز و معرفی کرد بنابر رهنمود مقام معظم رهبري هرکس تاييد صلاحيت شوراي نگهبان را داشته باشد، صالح شناخته می شود. اکنون این سوال اساسی مطرح است که کدام یک از نامزدهای احراز شده، اصلح می باشند و چگونه می توان به اصلح رسید؟  در واقع، همانطورکه شركت در انتخابات، تكليف شرعي، عقلي، انقلابی و ملی است؛ انتخاب اصلح نیز يک تکليف الهي، شرعی و عقلی است. بنابراین در فرایند انتخابات، انتخاب اصلح یک موضوع مهم و راهبردی است و با سرنوشت کشور سر و کار دارد. زیرا به بیان مقام معظم رهبری «در این انتخابات یک نفر با رأی ملت، مدت 4 سال بر سرنوشت و مسائل عمده کشور حاکم می شود اما برخی تصمیمات و کارهای خوب یا غیرخوب این فرد، می تواند حتی در 40 سال آینده بر کشور تأثیرگذار باشد و این واقعیت، نشان می دهد که انتخابات ریاست جمهوری، چقدر مهم است.»(امام خامنه ای(مدظله)، 25/2/1392)

بر این اساس نمی توان موضوع حجت شرعی رای انتخاب اصلح را نادیده گرفت. نگارش حاضر سعی دارد، حجت شرعی و مولفه های رسیدن به آن را  با توجه به رهنمودهای رهبر معظم انقلاب توضیح دهد.

الف) حجت شرعی

سيري در سخنان رهبر معظم انقلاب نشان می دهد كه معظم له تاکید ویژه ای بر داشتن"حجت شرعي" در انتخاب اصلح دارند:

«نكته مهم این است كه برای انتخاب خوب و درست، باید معیارها را شناخت و با مشورت و تفكر، و دست یافتن به حجت شرعی، نامزد اصلح را انتخاب كرد.»«اگر انسان بر طبق حجت شرعى كار كرد، چنانچه بعداً غلط هم از آب دربيايد، باز سرفراز است، مي گويد من تكليفم را عمل كردم؛ اما اگر بر طبق حجت شرعى عمل نكنيم، بعد خطا از آب در بيايد، خودمان را ملامت خواهيم كرد؛ عذرى نداريم، حجتى نداريم.» (امام خامنه ای (مدظله)،)

1- همان طور که رهبر معظم انقلاب فرمودند، انتخاب نامزد اصلح، نیاز به حجت شرعی دارد و باید به حجت شرعی رسید. یعنی در انتخاب اصلح نمی توان تقلیدی عمل کرد بلکه باید تلاش کرد تا به علم و یقین یا ظن معتبر رسید.

2- زمانی که انتخاب با حجت شرعی صورت پذیرفت دغدغه ای نسبت به آینده نیست. « اگر انسان بر طبق حجت شرعى كار كرد، چنانچه بعداً غلط هم از آب دربيايد، باز سرفراز است، ميگويد من تكليفم را عمل كردم؛ اما اگر بر طبق حجت شرعى عمل نكنيم، بعد خطا از آب دربيايد، خودمان را ملامت خواهيم كرد؛ عذرى نداريم، حجتى نداريم..»

ب) راه رسیدن به حجت شرعی

 از نظر رهبر معظم انقلاب راه های اصلی دست یابی به حجت شرعی، تحقیق و مشورت است.

« از افرادى كه ممكن است ما را هدايت كنند، راهنمائى كنند، كمك بخواهيم؛ بالاخره خودمان را به حجت شرعى برسانيم.» «من و شما بايد نگاه كنيم ببينيم در بين اين صالحها كدام صالح‌ترند، كدام بيشتر به درد مردم ميخورند، كدام بيشتر ميتوانند اين بار سنگين را بر دوش بكشند و با امانتِ كامل اين راه را ادامه دهند و پيش ببرند؛ اين را بايد من و شما نگاه كنيم، ببينيم، بشناسيم. از افرادى كه ممكن است ما را هدايت كنند، راهنمائى كنند، كمك بخواهيم؛ بالاخره خودمان را به حجت شرعى برسانيم.»

1- همان طور که ملاحظه می شود رسیدن به حجت شرعی بدون تحقیق میسر نیست. در واقع با تحقیق و تفحص نسبت به اصلح بودن یکی از نامزدهای ریاست جمهوری باید به علم و یقین رسید. در چنین شرایطی است که حجت شرعی حاصل خواهد شد.

2- مشورت خواستن و استفاده از خبره به تنهایی کفایت نمی کند. اساساً رجوع به خبره نیز نیاز به تحقیق و اطمینان دارد. به بیان دیگر، باید به خبرگی فرد و اطمینان داشتن به خبره مبنی بر اینکه او آگاه و عالم به موضوع بر حسب همه جوانب بوده و در عین حال بری از هر نوع سوءگیری جانبدارانه می باشد. چنانچه رهبر معظم انقلاب می فرمایند:« به هر معرفى‌اى نمى‌شود دل بست و اعتماد كرد. معرفى انسانهاى مورد اطمينان؛ معرفى كسانى كه انسان بداند كه اينها نيتشان خدايى است؛ براى دنيا و براى گِروكشي هاى سياسى و جنجال و هياهو وارد ميدان نشده‌اند؛ بلكه به عنوان اداى وظيفه معرفى كرده‌اند؛ انسان از حرف آنها اطمينان پيدا مى‌كند».(امام خامنه‌ای(مدظله)،۱۳۸۵/۰۹/۲۲)

ج) معیارها یا شاخص های حجت شرعی

از نکات الهام بخش بیان رهبر معظم انقلاب، شناخت معیارها در فرایند حصول به حجت شرعی است. بدین معنا که حجت شرعی خود مبتنی بر تحقیق و تفحص پیرامون نامزد اصلح است. تحقیقی علمی و  کارآمد است که ابتنای آن بر معیارها و ملاک هایی باشد. به بیان دیگر، تحقیق و تفکر در انتخاب اصلح از میان صالحان نیازمند به معیار و ملاک هایی است. از همین رو، رهبر معظم انقلاب از اواخر سال گذشته معیارهای مختلفی را معرفی کردند تا براساس آن نامزدها مورد ارزیابی واقع شده و انتخاب اصلح حاصل گردد. با این حال، نکته اساسی و اصولی این است که حجت شرعی بدون شناخت معیارها دست یافتنی نیست. باید معیارها را شناخت. با بررسی تطبیقی معیارهایی که رهبر معظم انقلاب برای انتخاب اصلح در انتخابات های مختلف ارائه نموده اند، چند نتیجه راهبردی می توان گرفت:

1- صلاحیت ها یا معیارهای انتخاب اصلح نباید به صورت تک بعدی مدنظر قرار گیرد.چنانچه رهبر معظم انقلاب می فرمایند:« باید صلاحیت‌ها را در كنار هم و به صورت مجموعه‌ای مورد ملاحظه قرار داد» (16/2/92) بنابراین، معدّل صلاحیت ها یا ویژگی ها در انتخاب اصلح به عنوان یک اصل اساسی است. برخورداری نامزد ریاست جمهوری از یک ویژگی برجسته نمی تواند برتری و اصلحیت او را اثبات کند و حجت شرعی را حاصل نماید. زیرا چه بسا فقدان و یا ضعف جدّی سایر ویژگی ها، منجر به نتایج و یا تاثیرات بسیار نامطلوبی در کارکردهای قوه مجریه شود. مهمتر اینکه قوه مجریه به تعبیر رهبر معظم انقلاب جایگاه بسیار حساس و با مسئولیت سنگینی است که قابل مقایسه با سایر مدیریت ها نیست. از این رو، ریاست این قوه باید معدلی از ویژگی ها را برخوردار باشد.

2-  همه معیارها و ویژگی های  انتخاب اصلح، ثابت نیستند. برخی از معیارها تابع اقتضائات زمان و موضوع انتخاب( ریاست جمهوری یا نمایندگان مجلس شورای اسلامی و شورای های شهر و روستا و...) هستند و برخی دیگر ثابت و همیشگی می باشند. نکته اساسی اینکه برای انتخابات ریاست جمهوری یازدهم باید معیارهای ثابت را در کنار معیارهای اقتضایی و نیازهای کشور در نظر گرفت. یعنی نمی توان تنها با توسل به معیارهای ثابت به حجت شرعی رسید. بلکه معیارهای ثابت را باید با شرایط و اقتضائات نظام اسلامی، نیازهای و گره های جامعه امتزاج و اولویت بندی کرد. اگر معیارها یا ویژگی ها بدون مدنظر قرار دادن شرایط داخلی و خارجی کشور، نیازها و ضرورت های نظام اسلامی، مبنای انتخاب اصلح  قرار گیرد، بدون تردید جمهوری اسلامی قادر نخواهد بود  اهداف عالیه خود را پیش ببرد و چالش های نظام را مرتفع نماید و گره های جامعه را بگشاید. لذا داشتن شرایط ثابت و عمومی، سوابق و مواضع و اظهارات یک نامزد اصلح، شرط لازم رسیدن به حجت شرعی است. شرط کافی، معدل ویژگی ها و اولویت بندی آنها براساس شرایط، اقتضائات و نیازهای نظام اسلامی و کشور است.

1/2- برخی ویژگی های ثابت برای انتخاب ریاست جمهوری براساس رهنمودهای رهبر معظم انقلاب عبارتند‌از:

2/2- در کنار ویژگی های ذکر شده، سوابق نامزدها نقش قابل توجهی در رسیدن به نامزد اصلح دارد. سوابق نامزد ریاست جمهوری نشان می دهد که ویژگی‌های فرد مورد نظر تا چه میزان در حوزه عمل انطباق دارد. از همین رو، رهبر معظم انقلاب یکی از معیارهای نامزد مطلوب و اصلح را سوابق او می دانند:« بعد از بررسی صلاحیت‌ها به وسیله شورای نگهبان، مردم با تحقیق در سوابق، شعارها و سخنان افراد صالح معرفی شده، شخصی را به عنوان رئیس‌جمهور انتخاب خواهند کرد و این موضوع، ساز و کار قانونی بسیار مناسب و مبارکی است.»(امام خامنه ای (مدظله)، (07 / 02 / 92)

3/2- مواضع و شعار ها نیز به اندازه ویژگی های شخصی و  سوابق فرد، دارای ارزش و اهمیت است. از نظر رهبرمعظم انقلاب نمی توان بدون بررسی مواضع و شعارهای نامزدها، البته در کنار سایر شاخص ها، به نامزد اصلح رسید:« مردم به اظهارات داوطلبان ریاست جمهوری نگاه کنند و ببینند چه کسی می تواند برای انقلاب و برای آینده و عزت ملی و بازکردن مشکلات و ایستادگی قدرتمندانه و عزت‌مندانه مقابل جبهه معاندان و الگو کردن جمهوری اسلامی در چشم مستضعفان عالم بهتر و بیشتر تلاش کند.» (امام خامنه ای (مدظله)، 06 / 03 / 92)

4/2- همان طور که گفته شد شرایط محیط داخل و خارج اعم از فرایندهای پیشرفت، نیازها و ضرورت ها و چالش ها شرط کافی حصول به حجت شرعی برای انتخاب اصلح است. به بیان دیگر، علاوه بر شناخت ویژگی های شخصی، مدیریتی، برنامه‌ای و ... نامزد ریاست جمهوری باید شرایط کشور و نیازهای جمهوری اسلامی ایران را شناخت. رییس جمهور آینده باید معدلی از ویژگی ها و در عین حال ویژگی مختص به شرایط موجود و آینده کشور را برخوردار باشد. بر همین اساس است که رهبر معظم انقلاب فرمودند: «هدف ملت ایران انتخاب فرد اصلحی است که کشور را با همین سرعت و یا بیشتر از آن در عرصه‌های مادی و معنوی پیش ببرد. عزت ملت را بالاتر ببرد، استقلال کشور را عمیق‌تر کند، وضع زندگی را بهتر و گره‌ها را باز کند، امید و شور و شوقی در کشور بوجود آورد.» (25/2/1392)  بیان فوق نشان می دهد که شرایط کشور در انتخاب اصلح، تعیین کننده است. از این منظرکشور در شرایطی است که ریاست جمهوری آینده باید از ویژگی هایی برخوردار باشد که بتواند کشور را در عرصه های مادی و معنوی با همین سرعت پیش ببرد و وضع زندگی مردم بهتر و گره های موجود باز شوند. لذا باید دید که کدامیک از نامزدهای موجود دارای معدلی از ویژگی ها است که می تواند نیازها وشرایط کشور را  مرتفع نماید. بر این اساس، جدول زیر بخشی از  نیازهای امروز و فردای کشور را در چهار بعد نشان می دهد.