بیانیه تفرقه با دلارهای سعودی
سیزدهمین نشست سران كشورهای عضو سازمان همكاری اسلامی روز جمعه در استانبول به پایان رسید. برای اولین بار در تاریخ این سازمان پیشنویس بیانیه پایانی به دلیل مخالفت برخی كشورها از جمله جمهوری اسلامی ایران قرائت نشد. دلیل مخالفت تهران با پیشنویس این بیانیه مربوط میشد به بخشهایی از آن كه علیه ایران و حزبالله لبنان تنظیم شده بود. متن اولیه پیشنویس حدود دو ماه قبل در جریان یك نشست كارشناسی در جده تهیه شد. عربستان سعودی در آن زمان به هیئت كارشناسی ایران ویزا نداد و در نتیجه این پیشنویس در غیاب نمایندگان كشورمان نوشته شد. دیپلماتهای كشورمان از مخالفت با بازنگری در متن پیش نویس پایانی در استانبول خبر دادند. عباس عراقچی معاون وزیر امور خارجه گفت: «اجازه اینكه این بحث دوباره در این جلسه باز شود را ندادند. پاراگراف دیگری را علیه حزبالله تنظیم كردند.» وی در ادامه تأكید كرد: بهرغم مخالفت جدی ایران و تعدادی از كشورهای اسلامی اما «ریاست جلسه و كشورهایی كه دنبال این قضیه بودند این را به هر نحو مصوب تلقی كردند.» محمدجواد ظریف با تأكید بر اینكه پیش نویس اعلامیه اجلاس سران كشورهای اسلامی «برخلاف روح همبستگی اسلامی» است، هشدار داد كه محكوم كردن حزبالله لبنان «تنها باعث خشنودی» اسرائیل خواهد شد.
هر چند عربستان سعودی با تلاشهای زیاد و دادن رشوههای میلیونی موفق شده بود متن پیشنویس را به نفع خود تنظیم كند اما قرائت نشدن آن، ضربه بزرگی به این اقدامات سعودی محسوب میشود. رسانههای نزدیك به ریاض طی چند روز گذشته تبلیغات زیادی درباره بیانیه پایانی سازمان همكاری اسلامی انجام داده بودند و میگفتند قرار است «در بیانیه پایانی به پیشنهاد عربستان، دخالتهای ایران در امور داخلی كشورهای عربی محكوم شود و بندهای این بیانیه نیز مشابه بندهای نشست اتحادیه عرب و سازمان همكاریهای اسلامی در جده خواهد بود.» اطمینان سعودی از قرائت پایانی در حدی بود كه روز پنجشنبه عادل الجبیر وزیر خارجه عربستان در مصاحبه با یك شبكه ماهوارهای ضمن تكرار ادعاهای بیاساسش علیه ایران گفته بود كه بیانیه پایانی نشست علیه ایران خواهد بود.
رشوه سعودی
طی یك سال گذشته گزارشهای زیادی از پرداخت پول توسط عربستان سعودی به مقامات سیاسی و دیپلماتیك منتشر شده است. یكی از این گزارشها پرداخت بیش از 600 میلیون دلار به نخست وزیر مالزی است كه مقامات سعودی را مجبور به اتخاذ مواضع متناقض كرده است. عادل الجبیر، وزیر خارجه عربستان، در حاشیه نشست همكاریهای اسلامی در گفتوگو با روزنامهنگاران مالزیایی گفت كه مبلغ ۶۸۱ میلیون دلار كه دولت سعودی به نجیب رزاق، نخست وزیر مالزی پرداخته «هدیه محض» بوده و در مقابل آن، توقعی هم نمیرفته است. این اظهارات الجبیر در حالی است كه در ماه فوریه، یك روزنامه امریكایی به نقل از وی نوشت كه این پول «برای سرمایهگذاری در یك طرح در مالزی» به نخست وزیر پرداخت شده و از تأیید اینكه این پرداخت به منزله «هدیه» بوده است خودداری ورزید. سیاست تطمیع و خرید سیاستمداران و مقامات مسئول كشورها و سازمانها توسط عربستان این مسئله را به ذهن متبادر میكند كه سازمان همكاری اسلامی نیز تحت نفوذ دلارهای سعودی قرار بگیرد. روزنامه مستقل رأی الیوم در سرمقاله خود درباره نشست سازمان همكاری اسلامی نوشته است: «سازمان همكاری اسلامی یك سازمان ناكارآمد و سست است و به مكانی برای گروهی از كارمندان تبدیل شده است كه برای آنها حقوق و مزایای خوبی درنظر گرفته شده است چراكه عربستان این را میخواهد اما نشست سران كنونی بیماریهای جهان اسلام و اختلافاتشان را به بدترین شكل نشان داد. بهتر است این كنفرانس سران را كنفرانس سران «اختلاف» و نه همكاری اسلامی دانست و تنها با انداختن یك نگاه سطحی به این نشست و دیدن عدم حضور بیشتر رهبران این حقیقت را میتوان تأیید كرد».
حاشیه امن تلآویو
هر چند در پیشنویس پایانی و همچنین در اظهارات رجب طیب اردوغان بر ادامه حمایت از فلسطین تأكید شده است اما اقدامات بعضی كشورها از جمله عربستان سعودی برای تشدید اختلافات داخلی باعث شده تا نشست اخیر سازمان همكاری اسلامی كمتر برای مقابله با رژیم صهیونیستی جدی به نظر برسد و این رژیم در سایه این اختلاف احساس امنیت بیشتری كند. روزنامه الرای كویت با اشاره به اینكه اختلافات گسترده كشورهای اسلامی آورده است: «رهبران عربی و مسلمان با همتایان اسرائیلی خود دست میدهند و به عادیسازی روابط با اشغالگران اسرائیلی آن هم در روز روشن میپردازند و حتی از توصیف اسرائیل به دشمن خودداری میكنند.» سیدعباس عراقچی درباره فضای نشست سران همكاری اسلامی اخیر در استانبول گفت: «واقعاً فضای عمومی سازمان همكاری اسلامی در شرایط فعلی نشانگر همكاری بین كشورهای اسلامی و وحدت بین جهان اسلام نیست.»
محمد بابایی