قرار است  وزرای خارجه ایران، روسیه،آمریکا، عربستان، عراق و مصر در لوزان سوییس نشستی را برای حل بحران سوریه از طریق سیاسی برگزار کنند. این نشست بعد از نقض آتش بس اخیر و تشدید درگیری های سیاسی آمریکا و روسیه و همچنین مواضع برخی از کشورهای منطقه ای و البته شورای همکاری خلیج فارس برای حمله به سوریه تشکیل شد. آمریکا و روسیه به نوعی وارد مرحله ای از جنگ سرد بعد از سقوط شوروی شدند که هرکدام از طرفین دیگری را به نقض تعهدات متهم می کرد. در سایه اختلافات به وجود آمده نشست اخیر می تواند تا حدودی اختلافات طرفین را دفع نماید، اما در ورای برگزاری این نشست ذکر چند نکته مهم به نظر می رسد:

  1. نشست اخیر بدون هیچ پیش شرطی برگزار شده است. در نشست های قبلی همواره بحث اصلی بر رفتن بشار اسد و کناره گیری وی از قدرت بود. اما در نشست اخیر هیچ پیش شرطی مطرح نشده و کشورهای مختلف بر حسب منافع و اهداف وارد این مذاکرات شده اند. اخیراً گزارشی در «آژانس اطلاعات دفاعی آمریکا» با عنوان "ارزیابی تهدیدات جهان" در اختیار کمیته نیروهای مسلح مجلس سنای آمریکا قرار داده  شده و تاکید کرده که بعید است اسد به زودی سقوط کند، پس نمی توان تصمیم گیری های خود را بر مبنای «سیاست تغییر رژیم» با شیوه های سخت در این کشور معطوف کرد. در این گزارش همچنین، به عواقب ماجراجویی های زمینی در سوریه و پیامدهای آن اشاره می شود که سیاستمداران آمریکا را ترغیب می کند که اگر هم به دنبال نظامی کردن تحولات سوریه هستند، این زحمت را به متحدان شتابزده خود واگذار کنند. این گزارش همچنین به موفقیت های اخیر ارتش و نیروهای مقاومت سوریه اشاره می کند و می افزاید که حمایت روسیه پیامی است از مسکو به واشنگتن تا آن را در درگیری های میدانی دست کم نگیرد. اگر تحرکات آمریکا در سوریه از حد متعارف خارج شود، جنگ پرهزینه ای میان آمریکا و روسیه اتفاق خواهد افتاد و از دیگر سو، توافق با ایران را بر باد خواهد داد. 
  2. مهم ترین بندی که باید کشورهای موجود در نشست لوزان بر روی آن بحث کنند، بحث کمک به تروریست ها و عدم حمایت از این گروه ها در سوریه است. متاسفانه دستور کار اصلی که آمریکا و هم پیمانان آن در پیش گرفته اند، بحث آتش بس است که در واقع اجرایی شدن این امر به معنی بازگشت به خانه اول است. روسیه و ایران به عنوان مهم ترین بازیگران حامی دولت و مردم سوریه باید تمرکز اصلی  را بر روی قطع حمایت های آمریکا و رژیم های مرتجع عربی از تروریست ها قرار دهند که این امر در آینده می تواند زمینه ساز آزاد سازی مناطق مختلف سوریه و امکان دسترسی سریع تر به فرایندی سیاسی شود.
  3. برگزاری این نشست ها و تصویب بندهای آن بدون هیچ گونه ضمانت اجرایی صورت می گیرد. همواره کشورهای ذی نفع در سوریه از این نشست ها با دیدی عوام فریبانه و نشان دادن عزم خود برای حل بحران سوریه از طریق سیاسی استفاده کرده اند.  به عنوان نمونه توافق مونیخ به توافقاتی انجامید که در نشست ژنو 3 حاصل نشده بود. ارسال کمک های بشر دوستانه به مردم سوریه از نخستین محورهای این توافق بود.همچنین توقف درگیری ها و بازگشت طرفین به میز مذاکرات ژنو 3 نیز، از دیگر محورهای مورد توافق در نشست مونیخ بود. اما همان طور که مشاهده شد هیچ کدام از بندهای این توافق یا اجرایی نشد و یا به صورت نیم‎بند صورت گرفت.
  4. چندان نمی توان به آینده این نشست امیدوار بود. علت اصلی این بحث نیز دو موضوع اصلی است؛ الف)موضوع اصلی نشست لوزان بررسی آتش بس در سوریه است که تاریخ به خوبی نشان داده که آتش‎بس نه از طرف آمریکا و نه گروه های تروریستی رعایت نشده است.ب) اختلافات طرفین، مخصوصاً آمریکا و روسیه است. اخیراً نیز لاوروف و وزارت خارجه آمریکا مواضعی روشن نسبت به این نشست اتخاذ کردند. «مارک تونر» سخنگوی وزارت خارجه آمریکا گفت بعید است که نشست لوزان سوئیس به گشایش مهمی در مورد بحران سوریه منجر شود. وی که در نشست خبری روزانه صحبت می‌کرد، گفت «از لوزان انتظار گشایش نداریم.» «سرگئی لاوروف» وزیر امورخارجه روسیه نیز اعلام کرد، مسکو در نظر ندارد هیچ طرح جدیدی در خصوص سوریه در اجلاس لوزان مطرح کند. وزیر خارجه روسیه همچنین گفت، مسکو انتظار ندارد که این مذاکرات نیز نتیجه خاصی داشته باشد.

در مجموع باید گفت که کشورهای حامی دولت سوریه، مخصوصاً ایران و روسیه باید وارد فرایندی غیر از بحث آتش بس شده و تمرکز اصلی را بر مبارزه با تروریست ها و عدم حمایت از آن ها قرار دهند. همچنین برگزاری نشست ها و کنفرانس های متعدد درباره بحران سوریه، تاکنون نتیجه ای روشن نداشته است و تنها راه برون رفت از بحران سوریه اراده ملت، برگزاری انتخاباتی سالم و شرکت همه گروه ها بدون مداخله خارجی است.

محمد رضا فرهادی