الوقت- مسعود اسداللهی، کارشناس مسائل خاورمیانه در گفتگویی با «الوقت» درباره آغاز عملیات آزادسازی موصل این عملیات را به عملیات آزادسازی فلوجه تشبیه کرد و گفت که نیروهای دخیل در پی آن هستند که ابتدا مناطق پیرامونی را آزاد و سپس با ایجاد یک حلقه محاصره عملیات اصلی را شروع کنند. اسداللهی با توجه به سوءپیشینه آمریکا در کمک به عملیات‌ها در عراق در جانبداری از داعش، گفت اکنون نیز این نگرانی وجود دارد که در عملیات آزادسازی موصل، ائتلاف غرب به نحوی عمل کند که سران داعش موفق به فرار شوند و از مرز عراق وارد سوریه شوند. این کارشناس همچنین تاکید کرد که اگر موصل آزاد شود، یک ضربه مهم نظامی، امنیتی و روحی به داعش وارد خواهد آمد و یک پیروزی بزرگ برای دولت عراق و کسانی که علیه داعش می‌جنگند محسوب می‌شود. البته به شرطی این پیروزی تکمیل می‌شود که عناصر داعش در موصل یا بازداشت شوند یا کشته شوند.

جناب اسداللهی در ابتدا ارزیابی خود را از روند آزادسازی موصل که اخیرا آغاز شده است و نیروهای دخیل در این عملیات بفرمایید؟

روند عملیاتی آزادسازی موصل تقریبا شبیه روند آزادسازی فلوجه است؛ به این معنا که در ابتدا تلاش می‌شود که مناطق پیرامونی آن آزاد شود و به سمت مرکز شهر هجوم نخواهند برد. زیرا اگر مناطق پیرامونی آزاد شود آنها می‌توانند حلقه محاصره را کامل و سپس به خود شهر حمله کنند. لذا شاید روند آزادسازی کمی طولانی شود اما در این صورت حلقه محاصره به صورت 360 درجه کل شهر را در بر می‌گیرد و پس از آن عملیات اصلی آغاز می‌شود. به صورت طبیعی ارتش، پلیس فدرالی و نیروهای امنیتی که همه متعلق به دولت عراق هستند به طور مستقیم در علمیات آزادسازی موصل مشارکت دارند. نقش حشد الشعبی در این عملیات نیز قابل توجه است. علاوه بر این پیش مرگه‌های کرد نیز به علت آنکه موصل به منطقه کردنشین نزدیک است در این عملیات حضور دارند. البته آنها در عملیات فلوجه حضور نداشتند.

کمی بیشتر راجع به نقش حشد الشعبی توضیح دهید و اینکه چرا آمریکایی‌ها مخالف نقش آفرینی حشد الشعبی در آزادسازی موصل هستند؟

در این عملیات حشد الشعبی نقش فعالی دارد؛ هرچند آمریکایی‌ها تلاش بسیاری کردند که مانع از حضور حشد الشعبی شود و به بهانه‌های واهی و با یک بیان فتنه جویانه مذهبی تلاش می‌کردند موضوع را در عراق به صورت شیعه و سنی جلوه دهند و این گونه القا کنند که موصل یک شهر سنی نشین است و باید توسط نیروهای سنی آزاد شود. اما حشد الشعبی در باقی مناطقی که وارد عملیات شده نشان داده که به هیچ عنوان مذهبی و طایفه‌ای عمل نمی‌کند و نیرویی است ترکیبی از تمام طوایف مذهبی. یعنی حتی اهل سنت و مسیحیان نیز در حشد الشعبی حضور دارند.

چرا برخی نگرانی‌ها نسبت به نقش آمریکا در عملیات آزادسازی موصل وجود دارد؟

آمریکا و چند کشور غربی دیگر ائتلافی تحت عنوان ائتلاف علیه داعش را چند سال پیش و بعد از سقوط موصل تشکیل دادند. آنها مدعی هستند که هم در موضوع پوشش و حملات هوایی و هم در سطح کارهای توپخانه‌ای و مستشاری نظامی مشارکت دارند. اما همگان آگاه هستند که مشارکت آمریکا و ائتلاف غربی متاسفانه مشکوک است. یعنی در عوض آنکه به پروسه آزادسازی کمک کنند از فرار داعشی‌ها حمایت می‌کنند. لذا اکنون نیز این نگرانی وجود دارد که در عملیات آزادسازی موصل، ائتلاف غرب به نحوی عمل کند که سران داعش موفق به فرار شوند و از مرز عراق وارد سوریه شوند.

اهداف ترکیه از مشارکت در عملیات آزادسازی موصل چیست و چرا تا بدین حد اصرار دارد در این عملیات حضور داشته باشد؟

ترکیه با چند هدف این اقدام را دنبال می‌کند؛ اولا اینکه ترکیه ادعاهای تاریخی نسبت به موصل دارد و مدعی است موصل شهری متعلق به ترکیه بوده و در توافقنامه سایکس-پیکو این شهر به ناحق از ترکیه جدا شده است. البته این ادعا جای بحث دارد زیرا اکثریت اهالی شهر موصل عرب هستند و تنها عده‌ای ترکمن میان آنها وجود دارد. این در حالی است که ترکمن‌ها  در دیگر نقاط عراق نیز حضور دارند و حضور آنها دلیل آن نمی‌شود که ترک‌ها ادعا کنند این مناطق متعلق به آنهاست. در هر حال اکنون رجب طیب اردوغان بر این باور است که اکنون برای تحقق این ادعای تاریخی فرصتی فراهم شده است.

دلیل دیگر دخالت ترکیه به موقعیت موصل بازمی‌گردد؛ زیرا این شهر در شمال عراق بسیار تاثیرگذار است و گروه یا نیرویی که حاکم بر موصل باشد در واقع حاکم بر شمال عراق خواهد بود. بنابراین اردوغان در پی آن است با ورود به عملیات آزادسازی موصل در تحولات عراق به خصوص تحولات شمال این کشور ایفای نقش کند. نکته سوم اینکه رئیس جمهور ترکیه نگران است که ارتش آن کشور باردیگر اقدام به کودتا کند. از این رو تلاش دارد با مشغول کردن ارتش ترکیه به جنگ‌های خارج از مرز، آن را از مرکز کشور و شهرهای مهم دور کند و به سمت مرزها گسیل کند. به همین دلیل ارتش ترکیه وارد جنگ در شمال سوریه شد. در عین حال اردوغان مایل است که این بازی را در عراق نیز دنبال کند. این در حالی است که این اقدام بسیار خطرناک و یک محاسبه راهبردی اشتباه است که نتایج آن هم برای ترکیه بسیار خطرناک خواهد بود و هم برای کل منطقه.

چشم انداز عملیات کنونی آزادسازی موصل را چطور می‌بینید؟

بدون شک آزادسازی موصل یک پیروزی بزرگ برای دولت و ملت عراق به شمار می‌رود؛ زیرا از یک سو موصل یکی از شهرهای بسیار مهم عراق است و از سوی دیگر موصل پایتخت خودخوانده داعشی‌ها محسوب می‌شد و ابوبکر بغدادی خطبه خلافت خود را در این شهر خواند. بنابراین اگر موصل آزاد شود، یک ضربه مهم نظامی، امنیتی و روحی به داعش وارد خواهد آمد و یک پیروزی بزرگ برای دولت عراق و کسانی که علیه داعش می‌جنگند محسوب می‌شود. البته به شرطی این پیروزی تکمیل می‌شود که عناصر داعش در موصل یا بازداشت شوند یا کشته شوند. در غیر اینصورت اگر این عناصر موفق شوند فرار کنند و به سوریه بروند، وضعیت خطرناکی را در این کشور شاهد خواهیم بود که هم برای دولت سوریه و هم برای دولت عراق خطرناک خواهد بود. زیرا در این شرایط آنها هر زمان که بخواهند می‌توانند از طریق مرز وارد عراق شوند و دست به عملیات تروریستی بزنند. در نتیجه پروسه آزادسازی موصل باید به گونه‌ای پیش برود که عناصر داعش یا از بین بروند یا بازداشت شوند.